Ninatta'nın Bileziği

Sevgili blog, sık sık ara veriyorum, farkındayım. Ama kabul edelim, buranın rutini de böyle oldu artık. Bugün Hamnet kitabından bahsetmek istiyorum. Çünkü coğrafya literatüründen sıkılmak bunu gerektiriyor.
Hamnet filmi ödülden ödüle koşup ortalığı yıkıyorken, filmden değil de kitaptan neden bahsediyorum? Çünkü filmi izlemedim ama kitabı okudum. Filmi izlememek de bilinçli bir seçimdi. Son yıllardaki favorim Paul Mescal Shakespeare'i oynayacak ve ben bile isteye izlemeyeceğim. Aslında bir ana olarak izlemekten korkuyorum da diyebilirim. Gözlerime yeni lazer yaptırdım şimdi ağlamaktan kan çanağına dönmelerini istemedim. İroni değildir. Diğer taraftan filmi sıkıcı bulan yorumları da takip ediyorum, belki de gerçekten beklentiyi karşılamayan bir filmdir. Yine de en iyi aktris ödülünü de alabilmiş.

Her neyse, o yüzden dedim ki daha az ağlama garantisiyle kitabını okuyayım. Hamnet kitabı 2020 Women's Prize for Fiction ödüllü Maggie O'farrell imzalı bir kurgu-roman. Konu çok çok ağır, yoğun bir dram içeriyor. Shakespeare'in gerçekten de ölen oğlu Hamnet'in olası ölüm nedeni üzerinden bir kurgu. 
William Shakespeare (1564-1616), İngiliz edebiyatının ve dünya tiyatrosunun en büyük şair, oyun yazarı ve oyuncusu olarak kabul edilir. Shakespeare'in eserlerini Hasan Ali Yücel'in çeviri klasiklerinden okumuştum. En popüler olanlarından Hamlet ve Macbet'i ben de çok beğensem de, asıl favorilerim Bir Yaz Gecesi Rüyası ve Yanlışlıklar Komedyası'dır. Öylesi bir dönemde yaşamıştır ki bir tarafta veba salgını toplumda karamsarlık ve sefalet yaratırken, diğer tarafta Doğu Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasıyla yeniden Antik Yunan ve Roma eserleri keşfedilip çeviriliyor ve hümanizm akımı doğuyordu. Aaaa bir dk sanki günümüze benzer şeyler yaşanıyormuş :P Yine bu dönemlerde coğrafi keşifler almış başını gitmiş, Avrupa'da bir zenginleşme, efendime söyleyim sanata ve eğlenceye zaman ayırabilme lüksü de doğmuş. İşte böyle bir dönemde Shakespeare var olma mücadelesi içinde aynı biz akademisyenler gibi hem yazmış, hem çizmiş, hem oynamış hem de yönetmiş. Zamanın ruhu neyi gerektiriyorsa fazlasıyla yapmış. Neredeyse koca Shakespeare'e acıyacakken, 2020 yılından Maggie O'Farrell adlı bir yazar çıkıp hakkında bir aile draması yazıveriyor. Shakespeare'in haberi yok ama kendisinden sonra feminizm akımı diye bir şey çıktı, erkekleri paralayıp sağa sola atıyor. Evet, sıra sana da geldi Shakespeare. Sen kim oluyorsun da dünya edebiyatına en büyük eserleri miras bırakmak için 3 çocuğunla karını babanın evinde bırakıp Londra'ya göçüyorsun. Sen kimsin ya? (RTE tonuyla). Ay yine güzel başlayıp saçmalamaya başladım.
Kitabı eleştirmek istiyordum Shakespaere'i değil. Maggie O'Farrell sana da bir çift sözüm var. 1500'lü yılları, Shakespeare gibi bir edebi putun aile hayatını yazıyorsun. Sorarım sana bu nasıl basit bir edebi dil. Yani kısa kısa cümleler, derinliksiz diyaloglar. Çocuk kitabından hallice paragraflar. Hayır olmaz. Bana kalırsa büyük cesaret. Bunu yapmayı düşünüyorsan zamanın ruhunu verebilmeli, gerekirse o dönemin dilinde konuşabilmelisin. Bak Amin Maalouf'a, seni alıp götürüveriyor taaa Semerkant'a 1000'li yıllara. Ama ben 2026'da oturmuş, 1500'lü yılların köy hayatına bakıyorum. Aynı bizim köy. Of neyse iyice seviyem düştü...
Her şeye rağmen, hem de her şeye kitapta ağladım. Bir erkek çocuğu annesi olarak Hamnet ve annesinin kitaptaki o kısacık süren hastalıkla mücadele geceleriyle fazlaca empati kurabildim. Her kayıp zordur, ama bir çocuk kaybetmek ne kadar zordur tahayyül edemem. Bu nedenle kitabın en azından olayın düğüm noktasını başarılı aktarabildiğini düşünüyorum. Her yaz tatilinde şezlonglarda gördüğüm kırış kırış olmuş, rengarenk kapaklı, dallı güllü kapitalizm kurbanı metalaşmış kitap kapaklarına sahip kitapları okumam. Ama bu sefer okudum işte. Bir miktar ön yargılarımda doğruluk payı varmış dedim ve yine de bitirdim. Okursanız sizlere de iyi okumalar dilerim. Yalnız plajda okumayın, çok empat biriyseniz bir iki sayfasında gözyaşları süzülebilir.